Czy student rozumie to, co wypracował z AI?
Czy student rozumie to, co wypracował z AI?
Od ćwiczenia do pytania badawczego
Coraz częściej zastanawiam się, w jaki sposób możemy badać rzeczywiste efekty współpracy człowieka ze sztuczną inteligencją. Nie wystarczy przecież stwierdzić, że student korzystał z AI, wykonał zadanie i przygotował poprawną odpowiedź. Nadal nie wiemy, czy dzięki tej współpracy więcej zrozumiał, nauczył się samodzielnie oceniać argumenty i potrafi uzasadnić swoje decyzje.
To rozróżnienie wydaje mi się szczególnie ważne w rozwijanym przeze mnie modelu IALE, opartym na partnerstwie poznawczym Human+AI.
Student może przedstawić przekonujący tekst, analizę lub projekt. Może nawet poprawnie wskazać rozwiązanie problemu. Ale czy potrafi wyjaśnić, jak do niego doszedł? Co samodzielnie rozpoznał? Które propozycje AI przyjął, które odrzucił i dlaczego?
Właśnie te pytania chciałbym uczynić przedmiotem obserwacji podczas ćwiczeń z edukacji w warunkach penitencjarnych.
Trzy poziomy obserwacji
Proponowane ćwiczenie polega na analizie fikcyjnego przypadku penitencjarnego. Student najpierw samodzielnie formułuje stanowisko, następnie konsultuje je z AI, a na końcu przedstawia i uzasadnia własną decyzję bez dostępu do wcześniejszej rozmowy z modelem.
Interesują mnie trzy poziomy:
1. Deklaracja — co student uważa, że zrozumiał i czego nauczył się podczas współpracy z AI?
2. Działanie — co rzeczywiście robił w dialogu z modelem? Czy oceniał odpowiedzi, kwestionował argumenty, poprawiał rozwiązania?
3. Samodzielne uzasadnienie — co potrafi wyjaśnić i obronić po zakończeniu współpracy z AI?
Porównanie tych trzech poziomów może pokazać różnicę między poczuciem zrozumienia, aktywnością w dialogu a zdolnością samodzielnego uzasadnienia stanowiska.
Nie oznacza to jeszcze, że w ten sposób zmierzymy trwały przyrost wiedzy. Do tego potrzebne byłyby dodatkowe pomiary i odpowiednio zaprojektowane badania. Możemy jednak uzyskać wartościowy materiał do obserwacji procesu poznawczego.
Od praktyki dydaktycznej do badania IALE
W tym ćwiczeniu interesuje mnie szczególnie moment, w którym student zaczyna samodzielnie oceniać propozycje AI. Nie tylko prosi o kolejną odpowiedź, ale wskazuje jej słabości, wprowadza poprawki i ponownie sprawdza własne stanowisko.
Tak rozumiem jeden z przejawów partnerstwa poznawczego.
Nie chodzi o to, aby AI wykonywała coraz więcej pracy za człowieka. Chodzi o takie organizowanie współpracy, w której człowiek zachowuje zdolność rozumienia, krytycznego osądu i odpowiedzialność za podjętą decyzję.
Dlatego jednym z pytań badawczych, które warto postawić, jest:
To pytanie można rozwijać zarówno w badaniach nad edukacją penitencjarną, jak i szerzej — nad uczeniem się w środowisku Human+AI.
Co pozostaje po rozmowie z AI?
W przygotowanym scenariuszu ćwiczeń najważniejszy jest dla mnie ostatni etap. Student kończy rozmowę z AI i musi samodzielnie uzasadnić wypracowaną decyzję.
Nie jest to próba sprawdzenia, ile zapamiętał z odpowiedzi modelu. Interesuje mnie raczej, czy potrafi przedstawić argumentację jako własne, zrozumiane stanowisko.
Ten moment może wiele powiedzieć o wartości edukacyjnej współpracy z AI.
Pełny scenariusz ćwiczeń „Od odpowiedzi AI do własnej decyzji”, przygotowany dla przedmiotu „Edukacja w warunkach penitencjarnych”, jest dostępny na blogu „Pracownia dydaktyczna AWS”.
Przeczytaj pełny scenariusz ćwiczeń w Pracowni dydaktycznej AWS →
Tekst przedstawia propozycję dydaktyczną i koncepcję pilotażowej obserwacji badawczej, a nie wyniki przeprowadzonego eksperymentu.